W tym roku w ramach cyklu Wschodni Express podczas dyskusji chcemy szczególnie zaakcentować kontekst ormiański oraz porównać sytuację muzyki niezależnej w Polsce i w Czechach. Zaprosimy do rozmowy artystów biorących udział w festiwalu. Porozmawiamy na temat ich doświadczeń, refleksji i inspiracji.      
ODEJŚCIE – PREZENTACJA FILMU
Kiedy: 8 lipca, o godz. 16.00
Gdzie: Teatr Stary
WSTĘP WOLNY

Fabuła filmu opowiada historię doktora Viléma Riegera, który przez wiele lat pełnił funkcję kanclerza. Teraz odchodzi ze stanowiska, ale wewnętrznie nie umie sobie z tym poradzić. Musi wyprowadzić się z rządowej willi, która z biegiem lat stała się jego domem oraz uporać się z oddzieleniem rzeczy służbowych od prywatnych. Najgorsze jest jednak przyglądanie się rozpadowi swojego otoczenia. Rieger uświadamia sobie, jak mało wiedział o ludziach, z którymi spędził ostatnie lata. Na ekranie, oprócz znanego w Polsce z roli doktora Błażeja w serialu „Szpital na peryferiach” Josefa Abrháma (tu w roli Riegera), pojawia się także żona reżysera – Dagmar Havlová (w roli Ireny).

Odejście – scenariusz i reżyseria Vaclav Havel, 2011 r., 94 min.

ODEJŚCIA. POMIĘDZY BUNTEM A POLITYKĄ – DYSKUSJA
Kiedy: 8 lipca, o godz. 17.30
Gdzie: Wirydarz Klasztoru Ojców Dominikanów
WSTĘP WOLNY

Punkt wyjścia do dyskusji stanowić będzie dramat inspirowany własnymi doświadczeniami z polityki Václava Havla – „Odejścia” (film zobaczymy w Teatrze Starym o godz. 16:00). Havel z komediowym dystansem punktuje tu pełen zakłamania świat pozornego porządku, logiki i demokracji. Bezlitośnie rozprawia się z „grupami trzymającymi władzę”, populizmem i polityczną głupotą. Przez ten charakterystyczny dla Václava Havla groteskowy pryzmat patrzeć będziemy na współczesne Czechy podczas pierwszej z cyklu dyskusji Wschodniego Expressu.

Uczestnicy:

Petr Janyška (ur. w 1953 roku) – czeski tłumacz, publicysta i dziennikarz, uczestnik Forum Obywatelskiego podczas „Aksamitnej rewolucji”,  dyplomata z otoczenia Vaclava Havla, dyrektor Czeskiego Centrum w Warszawie.

Izabela Cywińska – właśc. Maria Izabella Cywińska-Michałowska – ur. 25 marca 1935 w Kamieniu Puławskim, polska reżyser teatralna i filmowa, krytyk filmowy, od 1989 do 1990 minister kultury i sztuki, w latach 2008–2011 dyrektor artystyczna Teatru Ateneum w Warszawie. Ukończyła etnografię na Uniwersytecie Warszawskim oraz studia na Wydziale Reżyserii Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie. Reżyserowała w teatrach Białegostoku, Warszawy, Nowej Huty. W latach 1970–1973 była dyrektorem Teatru im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu. W 1973 reaktywowała Teatr Nowy w Poznaniu, w którym m.in. w 1981 wystawiła „Oskarżony: czerwiec pięćdziesiąt sześć”, za wystawienie której była przez kilka miesięcy internowana w okresie stanu wojennego. Po śmierci Gustawa Holoubka, 26 marca 2008, objęła obowiązki dyrektora artystycznego Teatru Ateneum w Warszawie. Funkcję tę pełniła do 1 lipca 2011. Jako reżyser realizowała spektakle w Teatrze Telewizji (m.in. „Wróg ludu” Ibsena i „Cmentarze” Hłaski) oraz produkcje filmowe (serial „Boża podszewka” w 1997 i 2004, filmy „Kochankowie z Marony”, „Cud purymowy”). Od 12 września 1989 do 14 grudnia 1990 sprawowała urząd ministra kultury i sztuki w gabinecie Tadeusza Mazowieckiego. W 2005 podpisała deklarację poparcia Partii Demokratycznej, była też współautorem programu tego ugrupowania w dziedzinie kultury. Była członkinią komitetu poparcia Bronisława Komorowskiego przed wyborami prezydenckimi w 2010 i w 2015.              

Tomasz Dostatni OP – dominikanin,  założyciel Ośrodka Kultury Chrześcijańskiej w Pradze. Autor kilkudziesięciu programów telewizyjnych m. in: „Rozmowy w drodze”. Członek rady redakcyjnej czeskiego czasopisma teologicznego „Salve”. Pomysłodawca i prowadzący wile debat i konserwatoriów m.in.: „Przedsiębiorczość – kultura – religia”, cykl debat filozoficznych „Jak żyć” oraz „Debaty Dwóch Ambon”. Zaangażowany w ruch ekumeniczny, dialog z innymi religiami oraz dialog społeczny. Był członkiem międzyresortowego zespołu doradców przy premierze RP do spraw Polonii i Polaków za granicą. Jest członkiem rady Fundacji św. Wojciecha – Adalberta.          

MUZYKA POD SPECJALNYM NADZOREM – SPOTKANIE POŚWIĘCONE CZESKIEJ SCENIE NIEZALEŻNEJ

Kiedy: 9 lipca o godz. 17.00
Gdzie: Błonia pod Zamkiem, Klub Festiwalowy
WSTĘP WOLNY

„Celem undergroundu na Zachodzie jest po prostu destrukcja systemu. Celem undergroundu u nas jest po prostu wytworzenie innej, alternatywnej kultury” – pisał główny ideolog tej sceny i menadżer Plastic People, Ivan Martin „Magor” Jirous w słynnym manifeście „Sprawozdanie o trzecim odrodzeniu muzycznym w Czechach”. Ów krąg, choć koncentrował się na dalekim marginesie, w obrębie kilku piwiarni i wiejskich domów, wyznaczył istny fenomen życia kulturalnego w całym ówczesnym bloku wschodnim. Podczas Innych Brzmień porozmawiamy o historii i współczesności czeskiego undergroundu.

Uczestnicy:

Rafał Księżyk (ur. w 1970 r.) – dziennikarz i krytyk muzyczny. Od początku lat dziewięćdziesiątych współtworzył oblicze rodzącej się wówczas nowej prasy muzycznej i popkulturowej. Współautor autobiografii Tomasza Stańki „Desperado” (2010), Roberta Brylewskiego „Kryzys w Babilonie” (2012) oraz Tymona Tymańskiego „ADHD” (2013). Autor eseju „23 cięcia dla Williama S. Burroughsa” (2013). Jest redaktorem naczelnym magazynu „Playboy”. O muzyce pisywał m.in. na łamach „Brumu”, „Machiny”, „Jazz Forum”.

Aleksander Kaczorowski – studiował socjologię w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, a następnie slawistykę w Instytucie Slawistyki UW (ukończone w 1998). Wydał zbiór esejów „Praski elementarz” (Czarne 2001) oraz przekłady książek Bohumila Hrabala (m.in. “Czuły barbarzyńca”, 1997), Josefa Škvorecký’ego i Egona Bondy’ego.

Pracował w Gazecie Wyborczej. Był zastępcą redaktora naczelnego tygodnika Newsweek Polska. Pracował również w redakcji Forum, także jako zastępca redaktora naczelnego. Powrócił jednak do pracy w tygodniku Newsweek Polska, jako jeden z zastępców redaktora naczelnego. Wydał książkę “Praskie Łowy” (Świat Książki).

Vladimir „Labus” Drapal – założyciel i twórca kultowej czeskiej oficyny wydawniczej „Guerilla Records”. Na scenie niezależnej naszych południowych sąsiadów postać nie do przecenienia. Niezwykle zasłużony archiwista, znawca i propagator muzyki oraz sztuki alternatywnej. W swojej wytwórni wydaje zarówno nowe płyty najciekawszych czeskich formacji, jak również reedycje kultowych albumów z repertuaru choćby Plastic People of the Universe, DG 307 czy Pulnoc. Specjalizuje się też w odzyskiwaniu i przywracaniu do życia zaginionych nagrań i koncertów. Vladimir Drapal to postać od której dowiedzieć się można naprawdę sporo o czeskiej kontrkulturze i scenie undergroundowej ostatnich 50 lat.

„ARMENIA – 100 LAT PO…” – DYSKUSJA

Kiedy: 10 lipca o godz. 16.00
Gdzie: Wirydarz Klasztoru Ojców Dominikanów
WSTĘP WOLNY

W roku 2015 oczy całego świata zwróciły się w stronę Armenii w związku z 100. rocznicą ludobójstwa Ormian w Turcji, obnażając przy tej okazji fakt, że zarówno o dwudziestowiecznej jak i współczesnej Armenii, tak niewiele wiemy. Uczestnicy spotkania dyskutować będą o tym, jaką drogę przeszła Armenia od tej tragicznej daty. Zastanowią się nad perspektywą zmian, aktualną pozycją oraz najważniejszymi kierunkami rozwoju. Partnerem wydarzenia jest Stowarzyszenie Ormian w Lublinie.

Uczestnicy:

Edgar Ghazaryan (ur. w 1975 r.) – Ambasador Republiki Armenii w Polsce, doktor nauk ekonomicznych. Nagrodzony przez Prezydenta Armenii listem uznania za cenny wkład w tworzenie i rozwój społeczeństwa ormiańskiego. Autor i współautor wielu książek, podręczników, artykułów i innych prac naukowych na temat samorządu terytorialnego. 

Prof. dr hab. Andrzej Pisowicz (ur. w 1940 r.) – pracownik naukowy Instytutu Filologii Orientalnej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Studiował iranistykę na UJ (lata 1957-61) oraz armenistykę na Uniwersytecie Państwowym w Erywaniu (Armeńska SRR, 1961-63). Studia armenistyczne uzupełniał we Francji:  Ecole Nationale des Langues Orientales Vivantes w Paryżu, 1966-67 (język zachodnioormiański) oraz Institut Catholique, Paryż, 1966-67 (język staroormiański). Doktorat armenistyczny (1974), habilitacja iranistyczno-armenistyczna (1985), tytuł profesorski – 2002. Autor m.in. Gramatyki ormiańskiej (Kraków 2001) obejmującej opis języka staroormiańskiego (tzw. grabaru) oraz dwu języków nowoormiańskich (wschodniego i zachodniego). Współautor i redaktor naukowy Małego słownika ormiańsko-polskiego / polsko-ormiańskiego (Kraków 2006). Od 1980 działa w Kole Zainteresowań Kulturą Ormian przy krakowskim oddziale Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, a od 1990 w Ormiańskim Towarzystwie Kulturalnym. Popularyzator wiedzy o Armenii i jej kulturze (m.in. wydał Słownik pisarzy radzieckiej Armenii, Warszawa 1992). Przez wiele lat uczył języka ormiańskiego w Instytucie Filologii Orientalnej UJ. W 1993 prowadził wykłady z dialektologii ormiańskiej na Uniwersytecie w Lejdzie (Holandia).

Prof. zw. dr hab. Hubert Łaszkiewicz (ur. 17 października 1961 roku w Warszawie) – polski historyk dziejów nowożytnych. W 1985 ukończył studia historyczne na KUL. Od 1989 tamże zatrudniony – w Katedrze Historii Powszechnej Wieków Średnich oraz w Katedrze Historii Szkolnictwa. Obecnie kierownik Katedry Historii Europy Wschodniej Instytutu Historii KUL. Zainteresowania naukowe: historia dawnej Rzeczypospolitej i Carstwa Moskiewskiego, Europy Środkowo-Wschodniej XVI-XVII wieku, historia gospodarcza, idei, religii oraz historia historiografii. Członek Polskiego Towarzystwa Historycznego, Towarzystwa Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej.

Ruben Malayan (ur. w 1971 r. – artysta, fotograf. Ukończył studia w Erywaniu, w Armenii – malarstwo w Terlemezian Art College oraz grafikę w Państwowym Instytucie Sztuk Pięknych. Przez ostatnie kilka lat Malayan pracował nad „The Art of Armenian Calligraphy”, publikacją, która koncentruje się na historii, ewolucji i tradycji pisma ormiańskiego. Jego głównym celem, jako autora opracowania, jest przygotowanie niezbędnych podstaw do ponownego wprowadzenia kaligrafii do diaspory i programu edukacyjnego Armenii. Prace Malayana zostały wybrane jako przykład pisma ormiańskiego w „The World Encyclopedia of Calligraphy: The Ultimate Compendium on the Art of Fine, Writing-History, Craft, Technique” (Sterling Publishing, 2011). Jest on także odpowiedzialny za opracowanie dla tej publikacji rozdziału dotyczącego pisma ormiańskiego. Ruben Malayan jest również inicjatorem projektu „Armenian Genocide of 1915 in Contemporary Graphic and Art Posters 2001-2015″, który otrzymał uznanie w publikacjach i czasopismach na całym świecie. Malayan wystawia swoje prace zarówno lokalnie, jak i za granicą.

Tomasz Dostatni OP – dominikanin,  założyciel Ośrodka Kultury Chrześcijańskiej w Pradze. Autor kilkudziesięciu programów telewizyjnych m. in: „Rozmowy w drodze”. Członek rady redakcyjnej czeskiego czasopisma teologicznego „Salve”. Pomysłodawca i prowadzący wile debat i konserwatoriów m.in.: „Przedsiębiorczość – kultura – religia”, cykl debat filozoficznych „Jak żyć” oraz „Debaty Dwóch Ambon”. Zaangażowany w ruch ekumeniczny, dialog z innymi religiami oraz dialog społeczny. Był członkiem międzyresortowego zespołu doradców przy premierze RP do spraw Polonii i Polaków za granicą. Jest członkiem rady Fundacji św. Wojciecha – Adalberta.

KOD WSPÓŁCZESNEJ LITERATURY ORMIAŃSKIEJ – DYSKUSJA

Kiedy: 11 lipca o godz.16.00
Gdzie: Wirydarz Klasztoru Ojców Dominikanów
WSTĘP WOLNY

Porozmawiamy o wyzwaniach stojących przed młodym pokoleniem pisarzy ormiańskich, o dyskusjach tożsamościowych, miejscu tradycji w literaturze ormiańskiej, tabu, kulturotwórczej roli nowych mediów, a także o obecności literatury ormiańskiej w świecie.

Uczestnicy:

Karen Antashyan – poeta, autor trzech tomików wierszy. Założyciel klubu literackiego „Granish” (granish.org) i czasopisma literackiego zajmującego promowaniem języka i literatury ormiańskiej, a także portalu granish.com prezentującego współczesną literaturę ormiańską w tłumaczeniach na język angielski oraz pisarzy pochodzenia ormiańskiego piszących po angielsku.          

Anna Davtyan – poetka, autorka opowiadań i tłumaczka współczesnej literatury anglojęzycznej. Studiowała anglistykę na Uniwersytecie Państwowym w Erywaniu oraz fotografię. Autorka ormiańsko-angielskiej bilingwy poetyckiej pt. „Book of Gratitude” (2012).

Gemafin Gasparyan – poeta, aktywista społeczny, założyciel intelektualnej telewizji internetowej Boon.am.

Sargis Hovsepyan – prozaik, scenarzysta, absolwent Państwowego Instytutu Teatru  i Kina w Erywaniu. Publikował opowiadania, sztuki sceniczne, scenariusze filmowe oraz utwory non-fiction w rozmaitych czasopismach literackich. Autor książki „Domino” (2012). Aktualnie pracuje nad kilkoma scenariuszami filmowymi.       

Andrij Saweneć – ur. 1977 r. w Kornynie na Żytomierszczyźnie, tłumacz, badacz przekładu. Absolwent Żytomierskiego Instytutu Państwowego im. Iwana Franki (filologia ukraińska i angielska) oraz Europejskiego Kolegium Polskich i Ukraińskich Uniwersytetów. Doktor nauk humanistycznych, wykładał na anglistyce w Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi i na ukrainistyce na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II. W czasie studiów opublikował tomiki poetyckie „Introspecto” (1996) i „Symwoł Sygmy” (1998). Autor monografii „Poezja w przekładzie: „ukraińska” Szymborska” (2006). Współredaktor „Raportu o stanie kultury i NGO w Ukrainie” (2013). Opublikował w swoich tłumaczeniach na język ukraiński wybory wierszy Wisławy Szymborskiej „Wersja wydarzeń” (2005) i „Może to wszystko” (2011, 2012) oraz „Poemat o mieście Lublinie” Józefa Czechowicza (2005). Tłumaczył ponadto poezję Stanisława Barańczaka, listy Jerzego Giedrojcia, eseje Józefa Łobodowskiego. Z angielskiego tłumaczył m.in. wiersze Emily Dickinson, Roberta Frosta, Jima Morrisona. Mieszka w Lublinie.             

Wschód Kultury – Inne Brzmienia Art’n’Music Festival w Lublinie to największe wydarzenie muzyczne po wschodniej stronie Wisły. Przez 5 dni festiwalu (8-12 lipca) w Lublinie zaprezentuje się 20 zespołów światowego formatu, pojawią się artyści z aż 13 krajów świata, a na jedynych koncertach w Polsce usłyszymy Einstürzende Neubauten i Tonego Allena. Inne Brzmienia to jednak nie tylko muzyka – poznamy ormiańskie kino i sztukę współczesną. Najmłodsi będą mogli uczestniczyć w przygotowanych specjalnie z myślą o nich Małych Innych Brzmieniach.

Na wszystkie wydarzenia Festiwalu WSTĘP WOLNY.

Organizatorzy: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Narodowe Centrum Kultury, Kultura Dostępna, Lublin – Miasto Inspiracji, Warsztaty Kultury

Patronat honorowy: Ambasada Republiki Armenii w Warszawie

Patroni medialni: Polskie Radio, TVP Kultura, Gazeta Co Jest Grane, TVP Lublin, Radio Lublin, portal T-Mobile Music, portal O.pl, portal musicNOW!

Sponsor główny: PGE Polska Grupa Energetyczna  S.A.

Sponsorzy: Perła, Cydr Lubelski, ElSol